ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობა და როგორ ტარდება თერაპია ეტაპობრივად

თუ ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობის შესახებ ინფორმაციას ეძებთ, ალბათ ორ სრულიად განსხვავებულ სურათს წააწყდით. საავადმყოფოები აღწერენ რთულ მკურნალობას სისხლის სიმსივნეების დროს. ზოგიერთი კლინიკის რეკლამა კი ერთი ინექციით მუხლის აღდგენას ან დაბერების შეჩერებას გპირდებათ.

სიტყვები ერთნაირია. მკურნალობა არა.

ჩვენი პაციენტის კოორდინატორები ყველაზე ხშირად ერთ კითხვას ისმენენ: დამეხმარება თუ არა ღეროვანი უჯრედების თერაპია ჩემს დაავადებაზე? პასუხი დიაგნოზზეა დამოკიდებული. ქვემოთ ნახავთ, სად არის ეფექტი დადასტურებული, სად გრძელდება კვლევები და როგორ ტარდება მკურნალობა ეტაპობრივად.

რა არის ღეროვანი უჯრედები და რატომ იყენებენ მათ ექიმები

რა არის ღეროვანი უჯრედები? ღეროვანი უჯრედები არის უჯრედები, რომლებსაც შეუძლიათ თვითგანახლება და სხვა ტიპის უჯრედებად გარდაქმნა. ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობა ამ უნარს იყენებს დაზიანებული უჯრედების ჩასანაცვლებლად. მისი ყველაზე კარგად შესწავლილი ფორმაა ძვლის ტვინის გადანერგვა, რომელიც სისხლის სიმსივნეებისა და სისხლის მძიმე დაავადებების დროს გამოიყენება.

 

ორგანიზმის უჯრედების უმეტესობას ერთი ფუნქცია აქვს. კანის უჯრედი კანის უჯრედად რჩება. ღეროვანი უჯრედები კი იყოფა და საჭიროების შემთხვევაში სხვა უჯრედებად გარდაიქმნება.

ექიმები ამ უნარს ორი მიზნით იყენებენ:

• სისხლისა და იმუნური სისტემის აღსადგენად, როცა ის დაავადებამ ან მაღალი დოზით მკურნალობამ დააზიანა.
• ქსოვილის აღდგენის მხარდასაჭერად. სახსრებში, ნერვებსა და გულში გამოყენების უმეტესობა სწორედ ამ იდეას ეფუძნება.

გადანერგვისას ჯანმრთელი უჯრედები ძვლის ტვინში ხვდება და ახალი სისხლის უჯრედების წარმოქმნას იწყებს. ექსპერიმენტულ მეთოდებში უჯრედები, სავარაუდოდ, ძირითადად ანთებას ამცირებს. ეს მექანიზმი ჯერ ბოლომდე შესწავლილი არ არის.

ჰემატოპოეზური და მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედები და მათი განსხვავება

მახასიათებელი	ჰემატოპოეზური	მეზენქიმური
სად გვხვდება	ძვლის ტვინი, სისხლი, ჭიპლარის სისხლი	ძვლის ტვინი, ცხიმოვანი ქსოვილი
ძირითადი როლი	სისხლის უჯრედების წარმოქმნა	ქსოვილის მხარდაჭერა
მტკიცებულება	ათწლეულების სტანდარტი	ძირითადად კვლევის ეტაპი

დაავადებები, რომელთა დროსაც ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობა დადასტურებულია

ყველაზე ძლიერი მტკიცებულება სისხლის, ძვლის ტვინისა და იმუნური სისტემის დაავადებებზეა:

 

• ლეიკემია (ლეიკოზი), მათ შორის მწვავე მიელოიდური და ლიმფობლასტური
• ლიმფომა, ჰოჯკინის და არაჰოჯკინის, განსაკუთრებით რეციდივისას
• მრავლობითი მიელომა
• მიელოდისპლაზიური სინდრომი
• მძიმე აპლასტიური ანემია
• თალასემია და ნამგლისებრუჯრედოვანი ანემია შერჩეულ პაციენტებში
• თანდაყოლილი იმუნოდეფიციტები და ბავშვთა ზოგიერთი სიმსივნე

2024 წლის დეკემბერში აშშ-ის სურსათისა და წამლის სააგენტომ (FDA) პირველად დაამტკიცა მეზენქიმური უჯრედების თერაპია, 2 თვის და უფროსი ასაკის ბავშვებისთვის, რომლებსაც ძვლის ტვინის გადანერგვის შემდეგ სტეროიდებისადმი რეზისტენტული მწვავე „ტრანსპლანტატი მასპინძლის წინააღმდეგ“ დაავადება განუვითარდათ. 54 ბავშვის კვლევაში 28-ე დღისთვის მკურნალობაზე პასუხი 70%-ს ჰქონდა. ეს კვლევის შედეგია და არა რომელიმე ერთი საავადმყოფოს მაჩვენებელი.

ამ დაავადებების შეფასების შესახებ მეტი ინფორმაცია იხილეთ ჩვენს ჰემატოლოგიისა და შინაგანი მედიცინის გვერდზე.

თუ გსურთ გაიგოთ, შეესაბამება თუ არა ეს მკურნალობა თქვენს მდგომარეობას, შეგიძლიათ სამედიცინო დოკუმენტები გაუზიაროთ ჩვენს პაციენტის კოორდინატორებს და ისინი ჩვენს ერთ-ერთ პარტნიორ საავადმყოფოში სპეციალისტის შეფასებას მოგიწყობენ.

მიმართულებები, რომლებიც ჯერ კიდევ კვლევის ეტაპზეა

ამ ნაწილიდან მოდის დაბნეულობის უმეტესობა. კვლევა და დადასტურებული მკურნალობა ერთი და იგივე არ არის.

კვლევები მიმდინარეობს მუხლისა და მენჯის ართროზზე, გაფანტულ სკლეროზზე, პარკინსონის დაავადებაზე, ზურგის ტვინის დაზიანებაზე, გულის უკმარისობაზე და 1 ტიპის დიაბეტზე.

 

 

FDA აღნიშნავს, რომ რეგენერაციული თერაპიები დამტკიცებული არ არის აუტიზმის, მაკულური დეგენერაციის, ქრონიკული ტკივილის, ნევროლოგიური დაავადებების (მათ შორის გაფანტული სკლეროზის, პარკინსონისა და ინსულტის) და გულისა და ფილტვის დაავადებების სამკურნალოდ.

მუხლის ართროზი კარგი მაგალითია. 2025 წლის 480-პაციენტიან რანდომიზებულ კვლევაში ერთი წლის შემდეგ უჯრედული ინექციებიდან არცერთი არ აღმოჩნდა სტანდარტულ სტეროიდულ ინექციაზე უკეთესი.

ეს არ ნიშნავს, რომ კვლევები უაზროა. უბრალოდ ასეთ შემთხვევებში ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობა უმჯობესია რეგისტრირებული კლინიკური კვლევის ფარგლებში ჩატარდეს.

როგორ ტარდება ღეროვანი უჯრედების გადანერგვა ეტაპობრივად

ღეროვანი უჯრედების გადანერგვა ერთი პროცედურა კი არა, რამდენიმეკვირიანი ჰოსპიტალური მკურნალობაა. ბევრი პაციენტი, ვისაც ვესაუბრებით, ამით გაკვირვებულია. ეტაპების წინასწარ ცოდნა მკურნალობას თურქეთში ბევრად მარტივად დასაგეგმს ხდის.

1. დოკუმენტების განხილვა და კონსულტაცია. ჰემატოლოგი აფასებს დიაგნოზს, ანალიზებსა და წინა მკურნალობას.
2. წინასწარი გამოკვლევები. სისხლის ანალიზები, გულისა და ფილტვის ფუნქციის შემოწმება, ხშირად ძვლის ტვინის ბიოფსია. იდგმება ცენტრალური ვენური კათეტერი.
3. უჯრედების შეგროვება. რამდენიმე დღის განმავლობაში ზრდის ფაქტორის ინექციები კეთდება, შემდეგ კი აპარატი სისხლიდან უჯრედებს აფერეზით ფილტრავს. პროცესი ხანგრძლივ სისხლის დონაციას ჰგავს.
4. კონდიციონირება. მაღალი დოზით ქიმიოთერაპია, ზოგჯერ სხივური თერაპიითაც. ეს ყველაზე რთული ეტაპია.
5. გადანერგვის დღე. უჯრედები კათეტერით შეჰყავთ, სისხლის გადასხმის მსგავსად. ეს ოპერაცია არ არის.
6. შეხორცება. ახალი უჯრედები ძვლის ტვინში მკვიდრდება. ამ დროს იმუნიტეტი სუსტია და პაციენტი დაცულ განყოფილებაშია.
7. აღდგენა და მეთვალყურეობა. ენერგია და იმუნიტეტი თანდათან, რამდენიმე თვეში ბრუნდება.

პერიოდი	რას უნდა ელოდოთ
1–2 კვირით ადრე	გამოკვლევები, შეგროვება
გადანერგვის კვირა	კონდიციონირება, ინფუზია
2–4 კვირა შემდეგ	შეხორცება, ჰოსპიტალიზაცია
1–3 თვე	ხშირი კონტროლი საავადმყოფოსთან ახლოს

აუტოლოგიური გადანერგვისას თურქეთში ყოფნა, როგორც წესი, რამდენიმე კვირას გრძელდება. ალოგენური გადანერგვის შემდეგ ხშირად დაახლოებით სამი თვე საავადმყოფოსთან ახლოს ყოფნაა საჭირო. ზუსტ ვადებს მკურნალი გუნდი დაგიდგენთ.

როგორ კეთდება ღეროვანი უჯრედების ინექცია სახსარში

ეს გაცილებით მცირე პროცედურაა და ჩვეულებრივ ერთ დღეში, ადგილობრივი გაუტკივარებით ტარდება.

1. შეფასება. ორთოპედი სწავლობს რენტგენს ან MRT-ს. მუხლის ართროზის მძიმე სტადია, როგორც წესი, ცუდი კანდიდატია.
2. შეგროვება. ძვლის ტვინს მენჯის ძვლიდან იღებენ ან მცირე რაოდენობით ცხიმს მუცლიდან.
3. დამუშავება. ნიმუში იმავე დღეს კონცენტრირდება.
4. ინექცია. სასურველია ულტრაბგერითი კონტროლით.
5. აღდგენა. ერთი-ორი დღე დასვენება, შემდეგ ფიზიოთერაპია.

მაგალითად, ოფისში მომუშავე ადამიანი ხშირად რამდენიმე დღეში ბრუნდება სამსახურში, სირბილი კი რამდენიმე კვირით ჩერდება.

რისკები და გვერდითი მოვლენები

გადანერგვის რისკები

• ინფექციები დასუსტებული იმუნიტეტის გამო
• პირის ღრუს წყლულები, გულისრევა, თმის ცვენა, დაღლილობა
• სისხლდენა და ანემია
• „ტრანსპლანტატი მასპინძლის წინააღმდეგ“ დაავადება დონორის უჯრედების შემთხვევაში
• გრძელვადიანი ეფექტები, მაგალითად ნაყოფიერების შემცირება

ინექციის რისკები

• ტკივილი და შეშუპება
• სახსრის ინფექცია
• ხარჯისა და დროის მიუხედავად მნიშვნელოვანი გაუმჯობესების არარსებობა

FDA-ს ცნობით, დაურეგისტრირებელ პროდუქტებთან დაკავშირებით აღრიცხულია სიბრმავის, სიმსივნის წარმოქმნისა და ინფექციების შემთხვევები. ფრთხილად იყავით, თუ ერთ მკურნალობას ბევრ სხვადასხვა დაავადებაზე გთავაზობენ, თუ შედეგს გპირდებიან ან თუ კვლევების ნაცვლად მხოლოდ პაციენტების შეფასებებს გაჩვენებენ.

როგორ ეხმარება MPG Care საქართველოდან ჩამოსულ პაციენტებს

MPG Care ჯანდაცვის ტურიზმის კომპანიაა, რომელიც თურქეთის პარტნიორ საავადმყოფოებთან და სპეციალისტებთან თანამშრომლობს. მკურნალობას ჩვენ თავად არ ვატარებთ. ჩვენი როლია, დაგეხმაროთ სწორ სპეციალისტამდე მისვლაში და ყველაფრის ორგანიზებაში.

• დოკუმენტების განხილვა სპეციალისტის მიერ
• მკურნალობის გეგმის ახსნა გასაგებ ენაზე
• ტრანსფერი, საცხოვრებელი და თარჯიმანი
• კავშირი სახლში დაბრუნების შემდეგაც

ჩვენი ოფისი ბათუმშიც მუშაობს, ამიტომ საქართველოდან ჩამოსულ პაციენტებს შეუძლიათ კოორდინატორს პირადად შეხვდნენ.

ხშირად დასმული კითხვები

მტკივნეულია თუ არა ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობა?

თავად ინფუზია უმტკივნეულოა. ყველაზე რთული კონდიციონირების გვერდითი მოვლენებია. სახსრის ინექციის შემდეგ რამდენიმე დღე მსუბუქი ტკივილი შეიძლება იყოს.

რამდენ ხანს მომიწევს თურქეთში ყოფნა?

სახსრის ინექციას რამდენიმე დღე სჭირდება. აუტოლოგიური გადანერგვა რამდენიმე კვირას გრძელდება, დონორისგან გადანერგვა კი ხშირად დაახლოებით სამ თვეს.

შეიძლება თუ არა საკუთარი უჯრედების გამოყენება?

ხშირად შეიძლება. აუტოლოგიური გადანერგვა სტანდარტულია მრავლობითი მიელომისა და ზოგიერთი ლიმფომის დროს. ზოგიერთ ლეიკემიას დონორის უჯრედები სჭირდება.

ეხმარება თუ არა ღეროვანი უჯრედები მუხლის ართროზს?

შედეგები არაერთგვაროვანია. მაღალი ხარისხის კვლევებმა სტანდარტულ ინექციებთან შედარებით მკაფიო უპირატესობა ვერ აჩვენა.

გამოიყენება თუ არა ეს მკურნალობა ნევროლოგიური დაავადებების დროს?

რუტინულად არა. გაფანტული სკლეროზის აგრესიული ფორმების დროს გადანერგვას ზოგიერთი სპეციალიზებული ცენტრი იყენებს. დანარჩენი ნევროლოგიური დაავადებების დროს ეს მკურნალობა ძირითადად კლინიკური კვლევის ეტაპზეა.

რა ღირს ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობა?

ფასი დამოკიდებულია დაავადებაზე, მკურნალობის ტიპსა და ყოფნის ხანგრძლივობაზე. ინდივიდუალური ინფორმაციისთვის შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ ჩვენს კოორდინატორს.

ღეროვანი უჯრედებით მკურნალობა სწორ შემთხვევაში სიცოცხლის გადამრჩენი შეიძლება იყოს, არასწორ შემთხვევაში კი იმედგაცრუებას მოიტანს. მთავარია, მკურნალობა იმ დიაგნოზს შეესაბამებოდეს, რომელზეც მტკიცებულება ნათელია. თუ გსურთ გაიგოთ, შეესაბამება თუ არა ეს მკურნალობა თქვენს მდგომარეობას, შეგიძლიათ სამედიცინო დოკუმენტები გაუზიაროთ ჩვენს პაციენტის კოორდინატორებს და ისინი ჩვენს ერთ-ერთ პარტნიორ საავადმყოფოში სპეციალისტის შეფასებას მოგიწყობენ. დაგვიკავშირდით ტელეფონით ან WhatsApp-ით: +90 850 259 5553.

სამედიცინო გაფრთხილება: ეს სტატია მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას, დიაგნოზს ან მკურნალობის გეგმას.

წყაროები

1. U.S. Food and Drug Administration. FDA Approves First Mesenchymal Stromal Cell Therapy to Treat Steroid-refractory Acute Graft-versus-host Disease. 2024.
2. U.S. Food and Drug Administration. Important Patient and Consumer Information About Regenerative Medicine Therapies.
3. National Cancer Institute. Stem Cell Transplants in Cancer Treatment.
4. NHS. Stem cell and bone marrow transplants.